Ile można stracić na inwestowaniu? Spadki na giełdzie wyjaśnione
Wiele osób zaczyna interesować się inwestowaniem, bo widzi przede wszystkim potencjalne zyski.
W internecie często pokazuje się rosnące wykresy, historie osób, które dobrze zainwestowały pieniądze, albo przykłady tego, jak kapitał może rosnąć przez wiele lat.
To wszystko jest ważne, ale pokazuje tylko jedną stronę inwestowania.
Druga strona jest mniej przyjemna, ale równie ważna:
na inwestowaniu można również stracić pieniądze.
Dlatego każdy początkujący inwestor powinien zadać sobie pytanie:
Ile można naprawdę stracić na inwestowaniu?
Krótka odpowiedź: czasami bardzo dużo
Jeżeli inwestujesz na giełdzie, musisz liczyć się z tym, że wartość Twojego portfela może okresowo spadać.
Nie chodzi o spadek o 1% albo 2%.
W historii rynków finansowych wielokrotnie zdarzały się sytuacje, w których szeroki rynek akcji spadał o 30%, 40%, a nawet ponad 50%.
Dla początkującego inwestora takie liczby mogą brzmieć przerażająco.
Wyobraź sobie, że inwestujesz 100 000 zł, a po pewnym czasie wartość portfela spada do 70 000 zł.
Na ekranie widzisz 30 000 zł mniej.
To właśnie moment, w którym zaczyna się prawdziwy test inwestora.
Czy taki spadek oznacza, że inwestowanie jest złe?
Nie.
Spadek wartości portfela nie oznacza automatycznie, że inwestowanie jest złe albo że popełniłeś błąd.
Rynki finansowe po prostu poruszają się w cyklach.
Są okresy wzrostów, okresy spadków i okresy niepewności.
Problem nie polega na tym, że spadki istnieją.
Problem polega na tym, że wiele osób nie jest na nie psychicznie przygotowanych.
Jeśli zastanawiasz się, czy inwestowanie w ogóle jest bezpieczne, warto przeczytać również:
Czy inwestowanie jest bezpieczne? Poradnik dla początkujących
Strata papierowa a strata rzeczywista
To bardzo ważne rozróżnienie.
Jeżeli wartość Twojego portfela spada, ale nadal posiadasz swoje inwestycje, mówimy o stracie papierowej.
Oznacza to, że na dany moment Twoje aktywa są warte mniej niż wcześniej.
Strata staje się rzeczywista dopiero wtedy, gdy sprzedajesz inwestycję ze stratą.
Oczywiście nie oznacza to, że nigdy nie należy sprzedawać.
Czasami sprzedaż może być rozsądną decyzją.
Chodzi jednak o to, żeby nie sprzedawać wyłącznie pod wpływem paniki.
Dlaczego ludzie sprzedają w najgorszym momencie?
Najczęściej z powodu emocji.
Gdy rynek rośnie, ludzie czują optymizm.
Gdy rynek spada, pojawia się strach.
W teorii inwestorzy wiedzą, że trzeba kupować taniej i sprzedawać drożej.
W praktyce wiele osób robi odwrotnie.
Kupują, gdy jest drogo, bo wszyscy mówią o zyskach.
Sprzedają, gdy jest tanio, bo boją się dalszych spadków.
To właśnie dlatego psychologia inwestowania jest tak ważna.
Jeżeli chcesz lepiej zrozumieć reakcję inwestora podczas spadków, przeczytaj:
Co robić, gdy giełda spada? Poradnik dla początkujących
Jak duże spadki są normalne?
Na giełdzie spadki są normalne.
Mniejsze korekty mogą pojawiać się regularnie.
Większe spadki zdarzają się rzadziej, ale również są częścią rynku.
Początkujący inwestor powinien wiedzieć, że:
- spadek o kilka procent nie jest niczym wyjątkowym
- spadek o kilkanaście procent może zdarzać się co jakiś czas
- spadek o 30–50% może pojawić się podczas poważnych kryzysów
Najważniejsze jest to, żeby nie udawać, że takie sytuacje nigdy się nie wydarzą.
Lepiej założyć, że spadki będą częścią drogi inwestora.
Dlaczego długi horyzont czasowy ma znaczenie?
Spadek wygląda zupełnie inaczej, gdy inwestujesz na kilka miesięcy, a inaczej, gdy inwestujesz na 20 lat.
Jeśli potrzebujesz pieniędzy za pół roku, duży spadek może być ogromnym problemem.
Jeśli inwestujesz długoterminowo, krótkoterminowe wahania są łatwiejsze do zaakceptowania.
Dlatego przed rozpoczęciem inwestowania warto odpowiedzieć sobie na pytanie:
Na jak długo inwestuję?
Więcej o znaczeniu czasu przeczytasz tutaj:
Dlaczego czas jest najważniejszy w inwestowaniu?
Ryzyko zależy od tego, w co inwestujesz
Nie każda inwestycja ma takie samo ryzyko.
Inaczej zachowuje się gotówka, inaczej obligacje, inaczej ETF, inaczej pojedyncze akcje, a jeszcze inaczej kryptowaluty.
Im bardziej zmienne aktywa wybierasz, tym większych wahań możesz się spodziewać.
Dlatego przed wyborem inwestycji warto zrozumieć podstawowe klasy aktywów.
Pomocny będzie tutaj artykuł:
Jakie są najpopularniejsze klasy aktywów?
ETF a ryzyko straty
Wielu początkujących inwestorów zaczyna od ETF.
ETF mogą zmniejszyć ryzyko związane z wyborem jednej konkretnej spółki, ponieważ pozwalają inwestować w wiele firm jednocześnie.
To jednak nie oznacza, że ETF nie mogą spadać.
Jeżeli cały rynek akcji spada, ETF oparty o ten rynek również może tracić na wartości.
Różnica polega na tym, że ryzyko jednej firmy jest rozłożone na wiele spółek.
Jeśli chcesz lepiej zrozumieć ten temat, przeczytaj:
Co to jest ETF i dlaczego wielu inwestorów zaczyna właśnie od nich?
Dywersyfikacja zmniejsza ryzyko, ale go nie usuwa
Jednym z najważniejszych sposobów ograniczania ryzyka jest dywersyfikacja.
Dywersyfikacja oznacza, że nie wkładasz wszystkich pieniędzy w jedną inwestycję.
Zamiast tego rozkładasz kapitał pomiędzy różne aktywa, rynki lub sektory.
Dzięki temu problem jednej spółki lub jednego sektora nie musi oznaczać katastrofy dla całego portfela.
Ważne jest jednak to, że dywersyfikacja nie usuwa ryzyka całkowicie.
Podczas dużego kryzysu spadać może wiele aktywów jednocześnie.
Dywersyfikacja pomaga, ale nie daje gwarancji zysku.
Więcej na ten temat znajdziesz tutaj:
Dywersyfikacja portfela – co to jest i dlaczego jest kluczowa?
Pierwszy portfel a ryzyko spadków
To, ile możesz stracić, zależy również od tego, jak zbudowany jest Twój portfel.
Portfel złożony wyłącznie z bardzo ryzykownych aktywów może mieć duże wahania.
Portfel bardziej zrównoważony może zachowywać się spokojniej.
Nie chodzi o to, żeby całkowicie uniknąć spadków.
Chodzi o to, żeby zbudować portfel, którego ryzyko jesteś w stanie psychicznie i finansowo zaakceptować.
Jeżeli chcesz lepiej zrozumieć ten temat, zobacz:
Jak zbudować pierwszy portfel inwestycyjny?
Czy regularne inwestowanie pomaga podczas spadków?
Tak, regularne inwestowanie może pomóc psychologicznie.
Strategia DCA polega na tym, że inwestujesz określoną kwotę regularnie, na przykład co miesiąc.
Dzięki temu nie próbujesz zgadywać idealnego momentu zakupu.
Gdy ceny są wyższe, kupujesz mniej jednostek.
Gdy ceny są niższe, kupujesz ich więcej.
To nie usuwa ryzyka, ale pomaga ograniczyć stres związany z pytaniem:
„Czy kupuję w dobrym momencie?”
Więcej o tej metodzie znajdziesz tutaj:
Jak inwestować regularnie? DCA wyjaśnione prosto
Ile można stracić, jeśli inwestujesz bez planu?
Największe straty często nie wynikają tylko z samego rynku.
Bardzo często wynikają z braku planu.
Inwestor bez planu:
- kupuje pod wpływem emocji
- sprzedaje w panice
- zmienia strategię co kilka tygodni
- nie rozumie ryzyka
- nie wie, jaki ma horyzont inwestycyjny
W takiej sytuacji nawet dobra inwestycja może skończyć się złym wynikiem.
Dlatego przed wyborem konkretnych inwestycji warto uporządkować podstawy.
Dobrym punktem startu jest artykuł:
Jak zacząć inwestować od zera – przewodnik dla początkujących
Najważniejsze pytanie: czy wytrzymasz spadki?
Wielu inwestorów przecenia swoją odporność psychiczną.
Gdy rynek rośnie, łatwo mówić, że jest się inwestorem długoterminowym.
Prawdziwy test pojawia się wtedy, gdy portfel spada o 20%, 30% albo więcej.
Dlatego warto zadać sobie pytanie wcześniej:
Czy jestem gotowy zobaczyć spadek wartości portfela i nie podejmować decyzji w panice?
Jeżeli odpowiedź brzmi „nie”, być może Twój portfel jest zbyt ryzykowny.
Czy można stracić wszystko?
Teoretycznie jest to możliwe, jeśli inwestujesz wszystko w jedną bardzo ryzykowną inwestycję, która traci całą wartość.
Przykładem może być pojedyncza spółka, która bankrutuje, albo bardzo spekulacyjny projekt.
W przypadku szeroko zdywersyfikowanego portfela ryzyko utraty wszystkiego jest dużo mniejsze, ale nie oznacza to braku ryzyka.
Dlatego tak ważne jest, aby nie inwestować wszystkiego w jeden pomysł.
Jak przygotować się na spadki?
Najlepiej przygotować się na spadki zanim one nadejdą.
Gdy rynek już spada, emocje są dużo silniejsze.
Dlatego warto wcześniej ustalić:
- jaki mam horyzont inwestycyjny
- jaką stratę papierową jestem w stanie zaakceptować
- czy mój portfel jest zdywersyfikowany
- czy mam poduszkę finansową
- czy wiem, co zrobię podczas spadków
To nie sprawi, że spadki będą przyjemne.
Ale może sprawić, że będą łatwiejsze do przetrwania.
Podsumowanie
Na inwestowaniu można stracić pieniądze.
Czasami spadki mogą wynosić kilka procent, czasami kilkanaście, a w czasie poważnych kryzysów nawet kilkadziesiąt procent.
To nie oznacza, że inwestowanie jest złe.
Oznacza to, że inwestowanie wymaga wiedzy, planu i odporności psychicznej.
Najważniejsze rzeczy, które warto zapamiętać:
- spadki są normalną częścią inwestowania
- strata papierowa nie jest tym samym co strata zrealizowana
- panika często prowadzi do złych decyzji
- dywersyfikacja zmniejsza ryzyko, ale go nie usuwa
- długi horyzont inwestycyjny pomaga przetrwać trudniejsze okresy
- DCA może pomóc inwestować regularnie mimo spadków
- najważniejsze jest posiadanie planu
Dobry inwestor nie zakłada, że spadków nigdy nie będzie.
Dobry inwestor zakłada, że spadki się pojawią — i przygotowuje się na nie wcześniej.
Luźno o inwestowaniu 
Dodaj komentarz